İsmail Enver

Vikisöz sitesinden
(Enver Paşa sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Enver Paşa
Ismail Enver.jpg
Osmanlı askeri ve politikacısı.
Doğumu
22 Kasım 1881
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölümü
4 Ağustos 1922
Çeğen köyü, Tacikistan


  • “Bu hain herif (II. Abdülhamid), istese, bir anda her şeyi yapar; memleketi bahtiyar eder; etrafındaki alçakları dağıtır; hem memleket, millet bahtiyar olur, hem kendisi diyordum. Fakat bu adamın senelerden beri kan içmeye alışmış olduğunu ve insanın itiyadından vazgeçemeyeceğini düşündükçe, şahsına karşı fevkalade bir adavet (hissediyor) ve herhalde bunun vücudunun ortadan kalkmasının en selim bir çare olacağını düşünüyordum.”[1]
  • Beni Napolyon'a benzetiyorlarmış. Kabul etmem! Ben ikinci adam olamam!
  • Esir İslam âlemi içün biricik kurtuluş yolu bu âlemi teşkil eden her milletin kendi gücü ile üzerine çökmüş olan ecnebi tahakkümünü atmaya yürümesidir. Eğer küçüğünden büyüğüne kadar bu yolda kurtuluş mücadelesine girmeye azmetmez ve vakit kaybetmeksizin buna hazırlanmazsak, kıyamete kadar esaret zinciri altında inleriz. Böyle umumi bir hareket teşebbüsünün zalimlerin nazar-ı dikkatlerini daha ziyade celbedeceğini, dolayısıyla bunların zulümlerini arttıracağını ve belki de yarı müstakil kalmış olan Türkiye, İran ve Afganistan'ı da mahva yürüyeceklerini söyleyenlerimiz bulunur. Fakat maziye ve hale şöyle bir bakacak olursak, bu yoldaki düşüncelerin boş olduğunu pek ala anlarız. İslam âleminin ekseriyetinin esarette kalması akvam-ı İslamiyeden henüz müstakil olanlarından, hangisine temin-i hürriyet ve istiklal etti?. Şu halde bize kalan yegâne yol, esir kardeşlerimizi de kurtarmaya savaşarak hep birlikte hakkımızı, hürriyetimizi istirdad ve muhafaza etmek içün ölümü göze alarak, el birliğiyle çalışmaktır. Zaten mukadder olan ölümden korkarak köpek gibi yaşarsak hem geçmişlerimizin, hem de geleceklerimizin la'netlerine müstehak oluruz. Halbuki kurtuluş içün ölmeyi göze alırsak hem biz, hem de bizden sonrakilerin hür ve bahtiyar olmasını temin etmiş oluruz.
  • İnsan ile veba mikrobu dost olmaz. (Türk-Ermeni dostluğu hakkında)
  • Tarih şahittir ki, Türk askerinden şanlı, Türk askerinden fedakar hiçbir asker yoktur.

Hakkında söylenenler[düzenle]

  • Enver Paşa her halde zamanının en kuvvetli bir adamı olmak lazım gelir. Bunun aksini ispat edecek, elimizde, hiçbir vesika yoktur. Bilakis kuvvete delâlet edecek bir vesika vardır ki; o da Enver Paşa'ya mevkide iken kimsenin karşı gelmeyiş ve ancak memleket elden gittikten sonra bir takım insanların başlarını kaldırabilmiş olmasıdır. Böyle bir şahsın kuvvetli olmadığını söylemek lüzumsuz ve mânasız bir iddia olmaz mı? - Mustafa Kemal Atatürk (Ülkü No. 52)
  • Enver, millicidir ve komünist olmadı. Amma kurtarıcı olan hiçbir çareye düşmanlık yapmadı. Belki de Balkan yenilgisiyledir, daha da küçülme tehdidini teşhis ediyordu; içinden "yaşamak, büyümektedir" diyordu. Dememiş olabilir, ben duyuyorum.

Ataları, Doğu'dan Batı'ya yayıldılar. Enver'e, Batı'dan Doğu'ya kaymak düşüyordu ve bunu görmek de marifet'tir. Yalçın Küçük

  • Peki, Türkistan; bir ölüm kapısı idi. Evvela, ora halkları, Sovyetler'e karşı savaşıyorlardı ve Enver, hala, Sovyet dostluğunu savunuyordu. Türkiler, Büyük Britanya'ya dayanmak istiyorlardı ve Bagirov, "Enver Paşa, bu dönemde Türkistan'da Cengiz Han İmparatorluğu tipinde bir Orta Asya İmparatorluğu kurma ve İngilizler'e Arabistan'daki kum çöllerini verme planları kuruyordu", demektedir, Enver, İngilizler'e ölümüne savaş halindeydi. Salisen, Türkiler'in ufku köyleriyle sınırlıdır ve Enver, buradan, Anadolu ve İstanbul'a çıkmak istiyordu. Türkistan'a çıkarken, Enver, umut ve heyecan ile ölümüne koşmaktadır. Yalçın Küçük
  • Her halde bu tür insanlar, çocuklar kadar saftırlar, Enver ve Cemal, Roy'un Hintli ve eski bir millici olduğuna bakıp "kardeş" sandılar ve kafalarında ne varsa, Roy'a anlattılar. Enver, İç Asya'ya bir kıyam için yola çıkacağını Roy'a anlatırken, cellatlarına haber verdiğini bilmiyordu. Kim bilir, belki de bilmektedir. Yalçın Küçük
  • Hamidizden iki yol çıkar. Biri, Kemalizm ve diğeri Enverizm'dir. Yalçın Küçük
  • Kemalizm içe dönük ve kurucu idi. Enverizm dışa dönük ve yayılmacıdır. Hem Enver Paşa hem Kemal Paşa, kişiliklerini ve formasyonlarını, Hamid'in saltanatında buldular; Hamid, Ermeni Politikası'na kadar, hem içte hem dışta modern bir prens sayılıyordu. Daha sonraki yıllarda üstü örtülmesine karşın hep modernizatör bir despot olarak kaldı; özgürlüklerden korkuyor ve modernizasyondan vazgeçemiyordu. Yalçın Küçük
  • Herzl, "devlet adamı" kabul ediliyordu. Devleti yoktu. Enver, milliyetçi idi. Milleti yoktu. Hep arıyordu. Savaş ilan ettim. Askerim yok ve tertipliyorum. Yalçın Küçük
  • Tabular ve ideolojiler arasında sıkıştırılmaya çalışan bir tarihçilik anlayışıyla Enver Paşa'yı okumak ve anlamak nafile bir uğraşı olacaktır! Kendi küçük dairesinde eleştirebileceğimiz Enver Bey, tarihin büyük dairesinde değerlendirildiğinde korkusuz, idealist, vatanperver ve kahraman bir komutan olarak karşımıza çıkacaktır! (Hakan BOZ)
  • Enver; kanlı vuruşmaların, yürek delen okların, göğüs parçalayan kargıların, baş uçuran kılıçların hikayesidir. Enver; su gibi akan kanların, sayısız harcanan canların, sonu olmayan yiğitliklerin destanıdır. Enver; kızıl elmanın izinde uluğ bir yolcu, yiğit bir ihtilalcidir. (Hakan BOZ)
  • Her yeni rejim kendisini kabul ettirmek için eskisini eleştirir. Bunu bir noktada tabii karşılamak lazımdır. Enver Paşa’nın olumsuz tanınmasının en birinci sebebi budur. Ancak yeni rejimler kuvvetlenip kök saldıktan sonra tarihe daha objektif bakmak gerekir. Maalesef Türkiye’de bu gerçekleşmemiştir ve objektif eserler kaleme alınamamıştır. Enver Paşa’ya olumsuz bakılmasının ikinci sebebi de budur. Nihayet üçüncü bir sebep basının batıcı (batılı değil) olmasında yatmaktadır. Enver Paşa devrinin gereği milliyetçi, dindar ve mason olmayan nadir şahsiyetlerden biriydi. Böyle olması tabii ki batıcı kamuoyu ve basında destek görmemesine sebep olmuştur. Son yıllarda Sarıkamış’ın sürekli gündeme getirilmesinin bir sebebi de budur. Niçin hiç kimse çöllerde şehit olan binlerce Türk gencini anmıyor? Ön yargıları kırmak için en tesirli yol, objektif, tarafsız eserler yazmaktır. Yusuf Gedikli

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'da İsmail Enver ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikikaynak'ta İsmail Enver ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.

Vikipedi'de İsmail Enver ile ilgili ansiklopedik bilgi bulunmaktadır.


Kaynakça[düzenle]