İçeriğe atla

Baruch Spinoza

Vikisöz, özgür söz dizini
Baruch Spinoza
Rene Descartes ve Gottfried Leibniz ile birlikte 17. yüzyıl felsefesinin en önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir
Doğum tarihi 24 Kasım 1632
Doğum yeri Amsterdam
Ölüm tarihi 21 Şubat 1677
Ölüm yeri Lahey
Vikipedi maddesi
Vikiveri öğesi
  • Bir hükümet söz özgürlüğünü ne kadar kısmaya çalışırsa, ona o kadar karşı konur; bu karşı çıkış elbette açıkgözlülerce değil, iyi eğitimin, sağlam ahlakın ve erdemin daha özgür yaptığı kişilerce olur. Hakikat diye inandıkları görüşlerin, yasalara karşı suç olarak kabul edilmeleri kadar insanların hoş göremeyecekleri şey yoktur. Bu gibi durumlarda, yasalara nefretle bakmayı ve hükümete karşı elinden geleni yapmayı saygıdeğer hareketler olarak düşünürler.
  • Doğada herhangi bir şey bize gülünç, saçma ya da kötü gelirse, bunun nedeni nesneler üstünde yalnızca sınırlı bilgi sahibi olmamızdır, doğanın bir bütün olarak düzeni ve tutarlılığını bilmediğimizdendir; her şeyin kendi aklımızın buyruklarına göre ayarlanmasını istediğimizdendir. Aslında aklımızın kötü dediği şey, evrensel doğanın düzen ve yasaları bakımından kötü değildir. Yalnızca, ayrı olarak düşündüğünüz kendi varlığımızın yasaları bakımından kötüdür. İyi ve kötü sözcükleriyse, tek başlarına ele alındıklarında kesin hiçbir şey anlatmazlar. Çünkü tek ve aynı şey, aynı zamanda hem iyi, hem kötü, hem de hiçbiri olabilir. Sözgelişi müzik üzüntülü kişiye iyi gelir, yas tutanlara kötü, ölüler içinse anlamsızdır.
  • Eğer aşağı doğru akan bir su düşünebilen bir varlık olsaydı, kendi özgür istenci ve iradesiyle aşağı doğru akmakta olduğunu düşünürdü.
  • Felsefe, genelleştirilmiş bir matematiktir.
  • İnsan tutkuları yenerek tanrıya yaklaşır.
  • Kalpler silahla değil, sevgi ve yüksek gönüllülükle yenilirler.
  • Mutluluk, erdemin ödülü değil erdemin kendisidir.
  • Önemli olan yargılamak değil; anlamaktır.
  • Özgür insanın ölümden daha az düşündüğü bir şey yoktur.
  • Sevgi ne kadar derinse acısı da o kadar büyük olur.
  • Tanımak, anlamak, harekete geçmek gerekir. Dünya hayal kurmak için değil, başka bir şekle dönüştürmek içindir.
  • Tecrübemiz çoğu zamanlarda göstermektedir ki, insanların en az söz geçirebildikleri şey, kendi dilleridir.[1]
  • Töz bir kavramın meydana gelmesi için başka bir kavrama ihtiyaç yoktur.

Hakkında söylenenler

[değiştir]
  • Ben, dünyanın yasalara dayalı uyumunda kendini açığa vuran Spinoza’nın Tanrı’sına inanıyorum, insanlığın işlerini yapan ve kaderi belirleyen bir Tanrı’ya değil. — Albert Einstein
    • New York Rabbisi Herbert S. Golstein’ın sorusunu yanıtladığı sözleri, 24 Nisan 1929

Kaynakça

[değiştir]
  1. Lev Tolstoy, Bilgelik Kitabı, AZ Kitap, s. 245

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları:

Commons'da Baruch Spinoza ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikipedi'de Baruch Spinoza ile ilgili ansiklopedik bilgi bulunmaktadır.