Sırrı Süreyya Önder

Sırrı Süreyya Önder
Doğum tarihi	7 Temmuz 1962
Doğum yeri	Adıyaman
Ölüm tarihi	3 Mayıs 2025
Ölüm yeri	İstanbul
Vikipedi maddesi Vikiveri öğesi

Sırrı Süreyya Önder, Türk sinema filmi yönetmeni, senarist, yazar ve siyasetçi.

Sözleri

Kaynaklı

• Olur mu Başkanım? Siz söylediniz ya, benim babam sizsiniz, ben kendimi yetim saymıyorum.
  • Abdullah Öcalan'a
• Siz bizi kentinize kabul etmezseniz yarın öbür gün kapınıza bir başçavuş dayanacak ve, "Vatan sağ olsun, başınız sağ olsun, evladınız gitti. Allah korusun." Böyle diyecek.
  • Türk annelerine
• Ben de Türk'üm, Allah başka bir keder vermesin.
• Adıyamanlıyım, çok affedersiniz Türk'üm, tedavi oluyorum.
  • "Siz nerelisiniz?" diye soran Emine Erdoğan'a verdiği cevap
• Şike Türkiye'de bir devlet politikasıdır ve 12 Eylül'de Kenan Evren'in bir Ankara takımını birinci lige çıkarmasıyla başlamıştır.
• Ben bu Cumhuriyet'in ne hayrını görmüşüm! Yani ben bunu niye bir iman hâline getireyim? Tapınılacak neresi var benim açımdan? Konya'daki yoksul köylüye ne faydası olmuş? Zonguldak'taki işçiye ne faydası olmuş? Diyarbekir'deki Kürt'e ne faydası olmuş?
• Eminim ki Sayın Öcalan da bu görüntüleri izliyordur. Buradan selam olsun ona da.
• Altan Tan, bu ülkeye Allah'ın bir lütfu keremidir.
• Bir şarkının niçin yakıldığını bilmeyenler, nasıl söyleneceğini de bilmezler.
• Ağlamak gülmenin kardeşidir. Ağlamayan gülemez ki.
• Hani diyorlardı ya, "Türk'ün Türk'ten başka dostu yoktur." Rahmetli Yaşar Kemal’in bir sözü vardı. Usta yazar dedi ki: "Türk'ün Türk'ten başka dostu vardır, o da Kürtler’dir!" Siz, sınırınızdaki Kürt’le hasım olmayı değil, hısım olmayı; ama özgür, ama eşit, ama statüsünü bilerek hısım olmayı, kabul ettiğiniz gün ülkeye de, bölgeye de demokratik barışın ve bir arada yaşama hukukunun en nadide örneğini üstelik tarihe de miras bırakırsınız. Bundan şereflenip şereflenmemek sizin tercihinizdir. Hayat, hükmünü er geç böyle icra edecektir. Siz, bunun içerisindeki kendi konumunuzu tayin edeceksiniz. Yapın, sarayınızda oturun; yıkın, viranenizle oturun!

Kaynaksız

• Bir insanın hayatını kırabilecek en önemli şey, muazzam bir haksızlığa uğramışlık duygusudur.
  • TRT'de yayınlanan Memleket İsterim – Aydınların Gözüyle Türkiye adlı belgeselde (17 Aralık 2010)
• Bu ülkenin tarihi, hayal kırıklarının tarihidir.
  • TRT'de yayınlanan Memleket İsterim – Aydınların Gözüyle Türkiye adlı belgeselde (17 Aralık 2010)
• Ben hiçbir zaman "Biz darbenin, 12 Eylül'ün mağduruyuz" söylemine ısınamadım. Biz 12 Eylül'ün hasmıyız. Biz onunla mücadele ettik, ona itiraz ettik, savaştık ama yenildik.
  • TRT'de yayınlanan Memleket İsterim – Aydınların Gözüyle Türkiye adlı belgeselde (17 Aralık 2010)
• Ana akım medya, yazılı görsel bütün şeyleriyle, bir öğrenilmiş cehaletle hükmünü icra ediyor. Cehalet olduğu su götürmez. Sadece bugün ülkenin gündeminde konuşulan şeylerin konuşulma biçimine baktığında, bu hükmü bir çocuk bile verebilir. Ama bu cehalet bu insanın anamnezinde, yani gerisinde, hikâyesinde böyle bir cehaleti açıklamaya yetmiyor. Bu topraklar, hikmet adamlar toprağı. Dünyanın bütün önemli sözlerini söyleyenlerin hepsiyle hısım akrabayız. Bu topraklar aynı zamanda düşman icat etmeden hükümranlık sürülebilecek topraklar değil. Herkes birbirinin kuyusunu zehirliyor, herkes. Yani, kim bir su başındaysa, öbürünün suyunu zehirleme çabası içinde. Böyle idare edilebiliyor bu topraklar. Hani, hep sorun çözme kabiliyeti yok denir. Ben bunun bir yönetim biçimi olduğunu düşünürüm. Kabiliyetsizlikten değil, böyle yönetmeyi tercih etmelerinden kaynaklanan bir şey olduğunu düşünürüm.
  • TRT'de yayınlanan Memleket İsterim – Aydınların Gözüyle Türkiye adlı belgeselde (17 Aralık 2010)
• Bu ülke insanı kendi mutluluğu için bugüne kadar aslında hiçbir şey yapmamış. Yani, bu ülke ne kadar daha güzel ülke olabilir?
  • TRT'de yayınlanan Memleket İsterim – Aydınların Gözüyle Türkiye adlı belgeselde (17 Aralık 2010)
• Eskiden yarı şaka bir sosyalizm tarifimiz vardı bizim. "Sosyalizm, incir vakti incir yemektir" derdik, ama "incir vakti herkesin incir yemesi" derdik. Eskiden bu inciri çok önemserdim, vaktinin anlamını kavramazdım. Artık dünya bize bir şeyi vaktinde yemenin kıymetini de öğretti, herkesin yemesinin zorunluluğunu da. Bildiklerimizin, yanıldıklarımızdan daha fazla olduğu bir ülkeyi düşlüyorum. Bu hepimiz için, belki bütün bu çekilen sıkıntılara değecek bir yolun başlangıcı olacaktır. Başlangıcı bile kâfidir.
  • TRT'de yayınlanan Memleket İsterim – Aydınların Gözüyle Türkiye adlı belgeselde (17 Aralık 2010)
• Öyle bir sorumluluk inşa edemezsiniz. Bunun için şuna bakmak lazım: Siz, "bu ülkede Kürtler niye silaha sarıldılar?" Önce bunun cevabını vermelisiniz. Bu hareket (PKK) 40 bin mensubunu kaybetmiş, gerillasını. 40 bin insan hiç ölüme böyle gider mi? Biz 3 milyon oy alıyoruz. Siz dünyada hiç 3 milyonluk bir terörist grup gördünüz mü? 3 milyonsa bu, buna "terörist" demek ne kadar doğru ve ne kadar kolay? Bu böyle olmaz. PKK'nın tabanı 3 milyonu bulan bir sayıya ulaşmıştır. Dünyanın neresinde 3 milyon insanın inandığı, arkasından yürüdüğü bir kişiye teröristbaşı denilmiştir? Sayın Öcalan, milyonlarca Kürt'e yön verebilmesi bakımından bir "terör örgütü lideri" değildir. Bir hareketin başındaki kişidir.
  • Fatih Portakal'ın sunduğu 'Türkiye'nin Trendleri' programında (25 Ekim 2013), Fatih Portakal'ın "bu terörden, ölümlerden, şehitlerden Abdullah Öcalan sorumlu değil mi?" sorusuna Sırrı Süreyya Önder'in cevabı
• "Ne işiniz var Urla'da ya da bu memleketin herhangi bir yerinde?" söylemi çok tehlikeli bir söylemdir. Bizim çekilmemiz iki dakika sürer. İki dakikada çekiliriz "Pisliğinizde boğulun" deriz, bu leş kargalarına. Kim yapıyorsa bunu, ama bu ülkeye yazık olur. Bu ülke, kimse için emin bir yer haline gelmez böyle konuştuğunuzda. Biz kimin emeğine tenezzül etmişiz? Kimin hakkını gasp etmişiz? Kimin huzurunu kaçırmışız? Ne yapmışız biz Türkiye'nin dört bir yanına? Üstelik bu insanlar niye gelmişler oraya? Bu insanları, sen 4 bin köyü bir gecede çorabını bile giymeden boşalttırmışsın. Köyünü yakmışsın, davarını yakmışsın. İzzetiyle, şerefiyle oynamaya kalkmışsın. Dışkı yedirmiş, çocuklarına tecavüz etmişsin! Kalkmış kendini buralara atmış. Yaşadığı yerlere sen bin yıl geçse de adımını atmazsın! Bu zillete katlanmış, bugün de orada "Ben de bu seçimde oy kullanacağım" diyor ya. Buna kim, hangi akıl, hangi irade bu muameleyi reva görür? 100 kişiye, 1000 kişi. İnsan mısınız siz? İnsanlıktan zerre-i miskal nasibiniz olsa böyle bir şey yapabilir misiniz? Başka bir şey söyleyeyim: Sizin burnunuz kanasa o Kürt evini, çoluğunu çocuğunu bırakır, sizle ekmeğini bölüşür. Gidin de irfan öğrenin!
  • Hande Fırat'ın sunduğu Ankara Günlüğü programında (23 Şubat 2014)
• PKK silah sevdalısı bir örgüt değil. İnanın, sizden daha çok ve sizin düşündüğünüzden daha çabuk silah bırakmak isterler. Çünkü bir idealleri var, bir demokratik cumhuriyet kurmak istiyorlar, belli iddiaları var. Şimdi fakat size söyleyeyim olacak olanı. Bazı televizyonlarda söylüyorum, kahve muhabbeti sığlığında tartışıyorlar "(Silah) bırakacaktı, niye bırakmadı?" Eğer KCK o senin dediğini yapsaydı, IŞİD şu an Adana'daydı. Adana'da demiyorum; Hatay'da, İskenderun'da, Adana'daydı!
  • Şirin Payzın'ın sunduğu Ne Oluyor? programında (26 Ağustos 2014)
• Bu ülkenin yenisi kurulurken şöyle olmuş: Allah; her alandan haşa silinirken, devlet kendisini Allah’ın yerine koymuş ve kendisine karşı işlenen suçlar için kendisini Allah ile bir tutup had çizmiştir. İşte bu çizgi, yani devletin çizgisi, İslam hukukundakinin aksine, önceden görülebilir, bilinebilir bir şey değildir. İşte kendi haddini bilemeyen devletimizin, haddini/çizgisini aştığını fark etmenin tek yolu da haddi aşmaktır. Aşmadan önce çizilmiş somut hiçbir uyarı ya da tarif yoktur. Bir şey yapıp aşarsınız ve aştığınızı devlet size bir daha asla unutamayacağınız bir şekilde hatırlatır.
  • T24 gazetesi 24 Aralık 2024 tarihli köşe yazısı
• Zengin olmak gönül biriktirmektir, yıkmakla sadece fakirleşirsiniz.
  • Radikal gazetesi 4 Mart 2011 tarihli köşe yazısı
• Bu topraklarda yıllarca Kürt'ün ne dirisi ne de ölüsü rahat huzur yüzü görmedi.
  • Radikal gazetesi 29 Mart 2011 tarihli köşe yazısı
• İdam cezası, 'intikam' üzerine inşa edildiği için hukuki değildir. İdam cezası, telafisi ve geriye dönüşü imkânsız sonuçlar doğurabileceği için insani değildir.
  • Radikal gazetesi 1 Nisan 2011 tarihli köşe yazısı
• Bediüzzaman'ı hayatımın çok önemli bir yerine koydum. Hayatının bütün dönemlerinde zulme uğramış bir insan. Bediüzzaman'ı sadece Kürt kimliğiyle okuyanlar hataya düşerler. O, Kürt milliyetçiliği yapmamıştır. Nurların en önemli yanı imanın ihyasıdır.
  • Zaman gazetesine verdiği röportajdan, 2011
• Bugün çözüm için Bediüzzaman, bir aydın, bir öncü olarak kabul edilebilir. Çok geç değil.
  • Zaman gazetesine verdiği röportajdan, 2011
• Askerliğin zorunlu olduğu yerde şehitlikten bahsedilemez. Vicdani retçiliğin hak olarak tanınmadığı bir yerde şehadet olmaz.
  • TBMM Genel Kurulu konuşması (6 Ekim 2011)
• "Yurtta sulh, cihanda sulh" sözü bir barış havariliği değildir. Bunu herkes yanlış biliyor. "Biz yurtta sulhu istiyoruz, cihanda da sulhu istiyoruz" değil, o bir teslimiyetin ve acziyetin ifadesidir. Bu, Misak-ı Milli'den vazgeçme durumunun formüle edilmiş biçimidir. "Biz yani Hatay'la, Suriye'yle, Irak'la, Musul'la bütün taahhüt ve taleplerimizden vazgeçiyoruz"un Atatürkçesi'dir. Aldınız bu sözü, bir sürü yanlış anlam yüklediniz. Böyle çevirip duruyorsunuz..
  • TBMM Genel Kurulu konuşması (26 Nisan 2012)
• Bu ülkede bir Kürt, Cumhurbaşkanı olabilir. Doğrudur. Başbakan olabilir; oldu da zaten. Bu ülkede bir Kürt'ün olamayacağı tek bir şey var: Kürt, Kürt olamıyor! Yani Kürt olmadığınız zaman bu memlekette her şey olursunuz, bir tek "Kürt" olunamıyor.
  • Show TV'de yayınlanan Siyaset Meydanı programında (19 Mayıs 2011)
• Ben Kürt değilim. Bu mesele (Kürt Sorunu) çözülene kadar Kürt'üm. Kendimi öyle tarif ediyorum.
  • Enver Aysever'in sunduğu Aykırı Sorular programında (2 Ekim 2012)
• Sanat bir meseleyi görünür kılar, siyaset çözer.
  • Fatih Altaylı'nın sunduğu Teke Tek programında (24 Ocak 2012)
• Kamusal gücü elinde bulundurana yönelir, muhalif olan.
  • Fatih Altaylı'nın sunduğu Teke Tek programında (24 Ocak 2012)
• İnsan olmakla kazandıkları hakları, bu halk (Kürtler) kullanamıyor.
  • Fatih Altaylı'nın sunduğu Teke Tek programında (24 Ocak 2012)
• Bugün Kürtlerin dertleriyle uğraşmayana sosyalist denmez.
  • Fatih Altaylı'nın sunduğu Teke Tek programında (24 Ocak 2012)
• Kemalizm bir dar görüşlülük olarak yıllarca düşman icat etmeden bu ülkeyi yönetemeyeceğini, bir yönetme ve sorun çözme kabiliyetinin olmadığını gösterdi. Bu dar görüşlülük şimdi başka bir dar görüşlülükle yer değiştirdi.
  • Fatih Altaylı'nın sunduğu Teke Tek programında (24 Ocak 2012)
• Dünyadaki her yurttaşla, her yoksulla, her mazlumla bir aidiet ilişkisi kurabilecek kadar kendimi yonttum.
  • Fatih Altaylı'nın sunduğu Teke Tek programında (24 Ocak 2012)
• Kürt meselesi bu ülkede salt Kürt meselesi değildir. İçinde, bütün bu ülkedeki sömürüyü, tarihi sömürüyü, tarihi zulmü, ceberrut devleti, tekçi anlayışı, ötekileştirici yaklaşımı, gayrieşitlikçi zihniyeti, tümünün vücut bulmuş halidir.
  • SkyTürk360'ta yayınlanan 'Şimdi Söz Sizde' programında (19 Ekim 2012)
• Tarihin baştacı ettiği hiçbir işkenceci, hiçbir zalim yoktur.
  • SkyTürk360'ta yayınlanan 'Şimdi Söz Sizde' programında (19 Ekim 2012)
• Cumhuriyet, kurulduğu günden beri bu ülkede farklı her sese tahammülsüz bir yapılanmadır.
  • HaberTürk'te yayınlanan 'Enine Boyuna' programında (29 Ekim 2012)
• Mevcut hükûmet, dönüşerek statükonun en önemli bileşeni ve temsilcisi durumuna geldi. Cumhuriyetin mirası, Ak Parti'de kristalize olmuştur bugün. Bütün refleksleri aynı. Bütün tahammülsüzlüğü aynı. Bütün mühendislik gayreti aynı. Kemalizmin en belirgin özelliği, bilip bilmediği her alana müdahil olma gayretkeşliğidir. Bu hükûmet de kimin kaç çocuk doğuracağından kürtaja, doğurup doğurmayacağına, mitingi nasıl kutlayacağından nerede kutlayacağına varana değin her şeye mudahil.
  • HaberTürk'te yayınlanan 'Enine Boyuna' programında (29 Ekim 2012)
• Cumhuriyet, ilan edildiği günün şartlarıyla, zorunluluklar ve imkanların buluştuğu noktanın adıdır.
  • HaberTürk'te yayınlanan 'Enine Boyuna' programında (29 Ekim 2012)
• Cumhuriyetperver olmak bir erdem değil, bence bir tembelliktir çünkü "biz" kavramının içini kelepçeyle sıkmış, sıkmış son kertesine kadar.
  • HaberTürk'te yayınlanan 'Enine Boyuna' programında (29 Ekim 2012)
• Tek millet, tek mezhep, tek cinsiyet. Al sana cumhuriyetin tarifi. Erkek olacaksın, Sünni olacaksın ve Türk olacaksın.
  • HaberTürk'te yayınlanan 'Enine Boyuna' programında (29 Ekim 2012)
• Bu sorunun muhatabı sence ben miyim? Yani bu ona taşı ben mi attırıyorum ya da benim gibi düşünenler mi attırıyor? Onun her gün tepesine bomba yağdırırsan, akrabasını sürersen, kendi dilini konuşturmazsan, toplumun her kesiminden tefrik edersen, sen olsan eline taş almaz mısın? Ben olsam ne bulsam onu alırım. Bu kadar basit. Çocuklar konusunda herhalde birbirimizle hümanizma yarıştırmayacak kadar hepimiz insan sevgisinden nasipdarız. Aslolan, bilimsel olan; ya bu çocuk bu taşı.. Yani siz bilimsel bir kriterle düşündüğünüzde bu çocuğu evine mi götürün dersiniz, yoksa "Ya kardeşim, bu çocuğu hangi psikoloji yerdeki taşa itiyor?" bunu mu araştırırsınız? Bilimsel olan sanırım ki ikincisi. Buna kafa yormadan bu ülke, o çocukları evlerine sokamaz. Onları da alıyorsunuz, yetişkinler gibi yargılıyorsunuz. Daha düne kadar yaşının 10 katı ceza veriyordunuz. Aynı çocuk Uğur Kaymaz'ı hatırlayın, bunlarla aynı yaştaydı. Bedeninde yaşından fazla mermi çıktı. "Terörist" diye taradılar. Bu çocuğu sen hangi şefkatle alıp evine götüreceksin peki?
  • NTV'de, 2011 Genel Seçimleri öncesi yayınlanan bir münazara programında; Kürt Sorunu üzerine kendisine sorulan, "Devletin göç ettirmesi, zorlaması; bütün bunlar bizim tabii ki tasvir edebileceğimiz şeyler değil. Buna hep beraber karşı olmalıyız ama sokakta daha 7-8 yaşında, 10 yaşında çocukların taş atması onların geleceğini çalmak anlamına gelmez mi sizce?" sorusuna Sırrı Süreyya Önder'in cevabı
• Zamlar için "İçkiyi içen, gazı yakan ödesin" demişti Enerji Bakanı. Madem öyle, Suriye'yle de tezkereyi çıkaranlar savaşsın!
• Bırakın gelsin! Bırakın gelsin! Gel hele gel, gel!
• (TBMM kürsüsünde konuşurken kendisine laf atıp üstüne yürümeye kalkan AKP milletvekili Mehmet Metiner için)

Hakkında söylenenler

İmralı'da yapılan görüşmenin tutanaklarından, Abdullah Öcalan'la beraber konuşuyor:

• Abdullah Öcalan: Siyaseti doğru. dikkatli ve ciddi yapmalısınız. Emeğinize saygı duymalısınız, yoksa kasıp kavrulursunuz. Buna dikkat etmelisiniz. Sırrı, sen yedi yıl cezaevinde kaldın, kendi emeğine sahip çıkmalısın. Kaldı ki sen bir yetimsin.

• Sırrı Süreyya Önder: Olur mu Başkanım? Siz söylediniz ya, benim babam sizsiniz, ben kendimi yetim saymıyorum.

• Abdullah Öcalan: Ben senin siyaseten babanım, sen bana siyaseten Adıyaman'daki o değerli emekçi İl Başkanının emanetisin. Bizim de bir sol geleneğimiz var, emek geleneğimiz var, buna sahip çıkıyoruz. Ekonomik güçlüklerin var, biliyorum, onu çözebilirsiniz.