I. Dünya Savaşı, 28 Temmuz 1914 tarihinde başlayıp 11 Kasım 1918 tarihinde sona eren Avrupa merkezli küresel bir savaştır.[1][2]II. Dünya Savaşı'na (1939-1945) kadar Dünya Savaşı veya Büyük Savaş olarak adlandırılmıştır. Savaşın taraflarından biri olan Osmanlı İmparatorluğu'nda "Genel Savaş" anlamında Harb-i Umumi, halk arasında ise Seferberlik olarak adlandırılmıştır.[3] 1917'de Amerika Birleşik Devletleri'nin savaşa katılmasına kadar bu savaş, ABD basınında Avrupa Savaşı olarak anılmıştır.[4] Savaşan taraflar, çoğunlukla Avrupa, Kafkasya, Amerika, Orta Doğu ve Afrika ile Asya'nın bazı bölgelerinde çatıştılar.
Özel mülkiyetin, ona sahip olmayan insanlar için bile ne kadar önemli, dokunulmaz olduğuna çok güzel bir örnek şöyledir. Almanya'da Birinci Dünya Savaşından sonra insanlar çok zor şartlar altında iken bir referandum yapılır ve insanlara sorulur, "Savaşı kaybetmemizin sorumlusu olan Alman imparatoruna/luğuna ait mülklere el konulması ve bunun fakir/zor durumdaki halk yararına kullanılması veya mülkiyete dokunulmaması hakkında ne istedikleri". Referandum sonucunda özel mülkiyet kendilerine ait olmadığı halde halk "Hayır, el konulmamalı" kararını alır. - Erich Fromm
1. Dünya Savaşı 1914 yılında çıktı. Korku, açgözlülük ve güç hırsıyla ateşlenen yıkıcı ve zalim savaşlar, tıpkı kölecilik, işkenceler ve dini veya ideolojik nedenlerle yayılan şiddet gibi, insanlık tarihinin sıradan olayları arasına girdi. İnsanlar, doğal felaketlerden çok birbirlerinin ellerinden acı çektiler.[5] - Eckhart Tolle
Savaşın bir başka toplumsal sonucu, saldırgan milliyetçiliğin de giderek artmasıdır. İlk kez savaşa katılanlar, savaş öncesinin düzenli ve gayrişahsi kapitalist toplumunda bulamadıkları heyecanı, arkadaşlığı ve ortak ama duygusunu, cephede bulmuşlardı. Bu gruplar, göreceğimiz gibi, savaş sonrasında Nazi ve faşist hareketlerin belkemiğini oluşturacaklardı.[6] - [[Oral Sander [1]]]
Birinci Dünya Savaşı, ölümcül ve beklenmedik şekilde uzun sürdüğü için ilerlemenin yapısını sarstı: teknolojiyle ilerlemenin iki yüzü olduğunu gösterdi. Savaş, ayrıca ilerleme fikrine sinsi bir darbe daha vurdu; çünkü ilerlemeye inananların sorgusuz kabul ettiği bir ahlak sorusunu gündeme getirdi: “Avrupalıların ahlakı, bu uzun ‘ilerleme’ çağında gerçekten gelişmiş miydi?”
Geoffrey Blainey, The Great Seesaw: A New View of the Western World, 1750-2000 (1988)
Savaş arifesinde bir falcı, 20 ile 30 yaş arasındaki tüm Avustralyalı erkekleri gösterip, “Bu yaş grubunun yüzde 60’ına denk gelen sayıda kişi, yaklaşan savaşta ölecek ya da kalıcı olarak sakat kalacak” deseydi, alay konusu olurdu — ama haklı çıkardı.
Geoffrey Blainey, The Story of Australia's People: The Rise and Rise of a New Australia (2016)
Amerikalıların sempatisini yanımıza çekmenin en güçlü yolu, sahada Amerikalı kanı dökülmesidir.
Winston Churchill, Amirallik Birinci Lordu olarak Başbakan Sir Edward Grey ve Lord Kitchener’a yazdığı muhtıra (5 Eylül 1914); Winston S. Churchill, The World Crisis, 1911–1914 (1923), 2d ed., vol. 1, p. 272
Ana amaçtan taviz yok; zafere kadar barış yok; pişman olmamış kötülükle anlaşma yok — işte 4 Temmuz 1918 Bildirgesi budur.
Winston Churchill, Westminster’da düzenlenen ortak İngiliz-Amerikan mitinginde yaptığı konuşma (4 Temmuz 1918), War Aims & Peace Ideals (1919), ed. Tucker Brooke & Henry Seidel Canby, Yale University Press, p. 138
Büyük Savaş, eski savaşlardan savaşan tarafların muazzam gücü ve korkunç yıkım araçlarıyla, modern savaşlardan ise savaşın mutlak acımasızlığıyla ayrılıyordu. … Avrupa ile Asya ve Afrika’nın büyük bölümleri, yıllar süren mücadelenin ardından sadece orduların değil, milletlerin çöktüğü tek bir dev savaş alanına dönüştü. Her şey bittiğinde, işkence ve yamyamlık dışında medenî, bilimsel, Hristiyandevletlerin kendilerini mahrum bırakabildikleri tek şey kalmıştı — ve onların da yararlılığı şüpheliydi.
Winston Churchill, The World Crisis, 1911-1918 : Chapter I (The Vials of Wrath), Butterworth (1923)
Bu bir barış değil. Bu, yirmi yıllık bir ateşkestir.
Bu sabah saat on birde, insanlığı şimdiye kadar sarsan en zalim ve en korkunç savaş sona erdi. Umarım diyebiliriz ki, işte bu kader dolu sabah, tüm savaşların da sonu olmuştur.
Savaşla doğrudan ilgili romanlar arasında, başarıya yaklaşan çok azını biliyorum. Sarsıntı çok büyüktü, gölge çok ağırdı, dehşet çok genişti — çağdaş sanatçılar için fazla fazlaydı. Bilinçleri bunu kabul edemedi, düzenlemek bir yana.
Büyük Savaş’ın gerçek maliyeti hiçbir zaman tam olarak hesaplanamadı, ancak ölçeği yeterince açıktır; doğrudan askerî nedenlerle 10 milyondan fazla insan öldü. Hastalıklara gelince, yalnızca Balkanlar’da tifüs muhtemelen bir milyon kişiyi daha öldürdü. Ancak bu korkunç rakamlar bile sakatlanma, kör olma, ailelerin babalarını, kocalarını ve oğullarını kaybetmesiyle ortaya çıkan fiziksel ve ruhsal yıkımı, ideallerin, güvenin ve iyi niyetin yok edilmesinin yarattığı manevi tahribatı tam olarak yansıtmaz. Avrupalılar, devasa mezarlıklara ve İngiliz anıtlarında “kayıp” olarak listelenenlerin uzun isim listesine baktıklarında, yaptıkları şey karşısında dehşete kapıldılar.
J. M. Roberts, The Penguin History of the Twentieth Century (2000)
Propagandacıların çabalarına rağmen, Alman yedekleri pek az nefret gösterdiler. Almanlara karşı tiksinmeleri için kışkırtılan Tommies için Fransız ve Belçika kavşaklarını ve lahana tarlalarını geri almakta güçlü bir ulusal çıkar görünmüyordu. Daha ziyade her iki taraf da çoğu savaşta olduğu gibi — hayatta kalmak ve geniş aile hâline gelmiş olan adamları korumak için savaştı.
Stanley Weintraub, Silent Night: The Story of the World War I Christmas Truce (2001)
Savaştan beş ay sonra, bir milyon kişi zaten ölmüş olmasına rağmen siperler yaşayanlar için mezar olmaya devam ediyordu. 1915’te her iki tarafta bir günde ölenler, o yıl kazanılan metrelerden daha fazla olacaktı. Ve neredeyse dört yıl daha sürecek bir yıpratma olacak — haklı olanı belirlemek için değil, geride kalanın kim olacağını belirlemek için.
Stanley Weintraub, Silent Night: The Story of the World War I Christmas Truce (2001)
Slavlar şimdi huzursuz oldu ve Avusturya’ya saldırmak isteyecekler. Almanya, müttefikinin yanında durmak zorunda kalacaktır — Rusya ve Fransa da katılacak ve sonra İngiltere... Ben bir barış adamıyım ama şimdi ülkemin silahlanması gerekiyor ki bana kim saldırırsa ezebileyim — ve onları ezmeyeceğim.
Wilhelm II, German Emperor, Lord Stamfordham ile konuşma (25 Mayıs 1913), aktaran John Rohl, 'Germany', in Keith Wilson (ed.), Decisions for War 1914 (London: University College London Press, 1995), s. 43–44
Hükûmetinizden derhal, kesin ve açık bir olumlu cevap, sonsuz sefaletin önlenmesi için tek yoldur. Ne yazık ki bu cevabı alana dek telgrafınızın konusunu görüşemem. Aslında size derhal emir vermenizi rica etmeliyim: birliklerinize hiçbir şekilde sınırlarımızı ihlal etmemelerini emrediniz. Willy
Ya Germen idealleri ya da Anglo-Saxon idealleri galip gelmelidir. Adalet, özgürlük, onur ve erdem zafer kazanacak ya da paranın tapınılması hakim olacaktır. Bu mücadelede yalnızca bir galip olabilir. Alman idealleri söz konusu!
Wilhelm II, German Emperor, Bahar Taarruzu sonrasında yapılan konuşma (18 Temmuz 1918), aktaran Fritz Fischer, World Power or Decline (New York: W. W. Norton & Co, 1974), s. 92
Gott strafe England.
Tanrı İngiltere'yi cezalandırsın. (May God punish England.)
Vikipedi maddesi
Vikiveri öğesi
