Nasreddin Hoca

Vikisöz sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara
Wikipedia-logo-v2.svg
Nasreddin Hoca ile ilgili daha fazla bilgiye Vikipedi'den ulaşabilirsiniz.
Wikisource
VikiKaynak'ta bu konu ile ilgili metin bulunmaktadır:

Ziya Gökalp'e göre Nasreddin Hoca fıkraları kaynaklı deyimler:

  • Acemi bülbül bu kadar öter.
  • Allah taksimi mi, kul taksimi mi?
  • Ben o kadar ince eleyip sık dokuyamam.
  • Bindiği dalı kesmek.
  • Buyurun kürküm!
  • Çömlek hesabı.
  • Doğduğuna inanırsın da öldüğüne neden inanmazsın.
  • El bizi alışverişte görsün.
  • Eşeğin sözüne inanıyorsun da benim sözüme inanmıyorsun.
  • Evdeki kilimi bozup heybe yapacaktım.
  • Geç yiğidim geç!
  • İmam osurunca, cemaat altına sıçar.
  • İnce eleyip sık dokumak.
  • İpe un sermek.
  • Kavga bizim yorganın üzerine imiş.
  • Mavi boncuk kimdedir?
  • Onu ne sen sor ne de ben söyleyeyim!
  • Orada fincana katırlarını ürkütmezsen hiçbir tehlike yoktur.
  • Parayı veren düdüğü çalar.
  • Şuna değmiş, buna değmemiş.
  • Tavşanın suyunun suyu.
  • Yorgan gitti, kavga bitti.

Ziya Gökalp'e göre Nasreddin Hoca fıkraları kaynaklı ikinci derecede deyimler:

  • Ağızlarda söylene söylene Eyyup adı ip olur.
  • Al abdestini, getir papucumu!
  • Ben sağ iken şuradan geçerdim.
  • Benim karıya söyle! Daha ileriye gideyim mi?
  • Burada helvayı adama döve döve yediriyorlar.
  • Eğer bizim evde yağla pirinç olsaydı! Size şu tasla çorba çıkaracaktım.
  • İşi olur, Ulu Mecid'e gelir der. (Yazık sana! Oğlun kadar da olamadın.)
  • İyi buldunuz, sahibi ölmüş eşeği!
  • Karla ekmek yemesini ben icat ettim, amma! Ben de beğenmedim.
  • Keşke hırsız işe yarayacak bir şey bulsun da elinden almak kolaydır.
  • Öküz öğretmemiş olsa! Buzağı, bu haşarılığı ne bilsin!
  • Para vermem fakat dostumsun, "vade" ne kadar istersen vereyim.
  • Sarı aşı yiyen girsin gerdeğe.
  • Sol ayağımın abdesti yoktur.
  • Şu günlerde Ay alıp sattığım yoktur.
  • Ya biz, ya bu ev göç etmedik mi?

Nail Tan'a göre Nasreddin Hoca fıkraları kaynaklı atasözleri:

  • Al abdestini, ver pabucumu.
  • Allah dağına göre kış verir.
  • Allah taksimi.
  • Ayağını sıcak tut, başını serin / Gönlünü ferah tut, düşünme derin derin.
  • Bindiği dalı kesmek.
  • Buyurun cenaze namazına.
  • Çömlek hesabına bakmak.
  • Dağ yürümezse abdal yürür.
  • Damdan düşen, damdan düşenin halini bilir.
  • Doğduğuna inanır, öldüğüne inanmaz.
  • Dostlar alışverişte görsün.
  • El elin eşeğini türkü çağırarak arar.
  • Elin ağzı torba değil ki büzesin.
  • Fincana katırlarını ürkütmek.
  • Geç yiğidim, geç.
  • Görüp göreceğin rahmet bu.
  • İnce eleyip sık dokumak.
  • İpe un sermek.
  • İşi sağlama bağlamak.
  • Kahve dövücünün (odun kesicinin) hınk deyicisi olmak.
  • Kazın ayağı öyle değil.
  • Kız oğlan kız.
  • Koyduğu yerde otlamak.
  • Kör dövüşü.
  • Kuşa benzemek.
  • Mavi boncuk dağıtmak.

Nail Tan'a göre Nasreddin Hoca fıkraları kaynaklı deyimler:

  • Ölme eşeğim ölme (yaz gelecek, yonca bitecek).
  • Parayı veren düdüğü çalar;
  • Sermayeyi kediye yüklemek.
  • Tabanları kaldırmak.
  • Tavşanın suyunun suyu.
  • Üzümünü ye de bağını sorma.
  • Ya hiç sopa yemedin ya da sayı saymasını bilmiyorsun.
  • Ye kürküm ye.
  • Yok devenin başı.
  • Yorgan gitti, kavga bitti.

Nail Tan'a göre Nasreddin Hoca fıkraları kaynaklı atasözü ya da deyim olmayan diğer sözler:

  • Sahibi ölmüş eşeği kurt yer.
  • Şuna değmiş, buna değmemiş.
  • Sen de haklısın.
  • Ya tutarsa?
  • Testi kırıldıktan sonra dayağın faydası olmaz.
  • Evlilik, gündüzleri çifte hırlama, geceleri çifte horlamadır.
  • Bir şeyin zıddı bilinip anlaşılmazsa, kendisi hiç bilinip anlaşılmaz.
  • Bilenler bilmeyenlere anlatsın.
  • Ben senin gençliğini de bilirim.
  • Biraz da biz ölelim.
  • Un var, şeker var, yağ var, neden helva yapıp yemiyorsun?
  • Benden beş karış öte.
  • Her gün bayram olsa.
  • Acemi bülbül bu kadar öter.
  • İnsan evlenince her şeyin altı üstüne gelir.
  • Tarifesi bendedir.
  • Bana görünme de kime görünürsen görün.
  • Çiftçi padişahtan büyüktür.
  • Kurdun kuyruğu koparsa seyret tozu dumanı.
  • Gözü açılmadık sığırcık yavrusu.

Naile Hacızade'ye göre Azerbaycan'daki Nasreddin Hoca fıkraları kaynaklı deyimler:

  • Belesen ki ağzına daş basıblar.
  • Belke oradan da yolum oyana düşdü.
  • Bilenler bilmeyenlere desin.
  • Bir şey bilmeseler kaçmazlar.
  • Kazan doğdu.
  • Kaz bir ayaklıdır.
  • Katırın kefi istediyi yere gedir.
  • Dişi fil meselesi.
  • Işığa gelirler.
  • Yohsa işinin düzeldiyini görüb gülürsen?
  • Men boyda aksakalın sözüne inanmırsan, eşeğin sözüne inanırsan.
  • Mindıyıni saymır.
  • Mıhdakı dananı döyür.
  • Mollanın atının kimi her adımda durur.
  • On ile ya eşek öler, ya Teymürleng ya da men.
  • Sen içerden, men bayırdan.
  • Senin sözüne inanım, yohsa horozun kuyruğuna?
  • Harda olsa buraya gelecek.

Kaynakça[değiştir]

  • Sakaoğlu, Saim; Alptekin, Ali Berat (2014), Nasreddin Hoca (2 bas.), Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, ISBN 9789751629654