Zazaca atasözleri

Vikisöz sitesinden
Atla: kullan, ara
  • Vateyé Verénan (Atasözleri)
  • Göz yaşında akıl vardır.
    • Hesirê çiman rê aqil esto. mıntıqa Çewlik
  • Göz yaşlarından akıl al.
    • Hesirê çiman ra aqil bigire. mıntıqa Çewlik
  • Çokça göz yaşları soruna yol acar.
    • Çimê hesirinî zaf, rayerê xeripnayan akerdêne. mıntıqa Çewlik
  • Kimseye iyi deme, kötü çıkar mahçup olursun.
    • Keseki rê mevac rındo,ar vıcêno ke xod şıkêno.
  • Akıl para ile satın alınmaz.
    • Akıl ebe perura neroşûno. mıntıqa Çewlik
  • Araba devrilince yol gösterici (kılavuz) çoğalır.6 Eylül 2010
  • At, tayını tanır.
    • Astor mayine xo şılasneno
  • Sessiz akan sudan kork.
    • Awe ki bi weng sona cıra biterse.
  • Süreklilik göstererek akan su kir tutmaz.
    • Awa ke şonaye lıim ni tepşena.
  • Akan su akacağı kulvarıda aşındırır.
    • Awa ke şına, sopa xo zi roternena.
  • Kapta(Sürahide) kalan su zamanla normal su tadını yitirir.
  • Eşek ne bilir yonca yemesini.
    • Her çı zano wenca buro
  • Zalim zulümle yola gelir.
    • Zalım ebe zulım'a yeno rae
  • Ağır taş yerinden oynatılamaz.
    • Siya grane hurenda xo ra nê luwena



  • Kucağında olsun, varsın çuvalın üstü olsun.
    • wa vırar de bo wa serê xırar de bo
  • Yılanın yavrusu zehirsiz olmaz
    • Leyrekê mari bê zıyêr nê beno
  • Sabah güneşinde faydalanmasan akşam güneşinin faydası yoktur.
    • Eka tîja ser siwayî ra feyde nêgirewt, tîja shanî ra feyde chîn o. mıntıqa Çewlik
  • Aç kuşa yılan su verir.
    • Mîrchika têshan rê mar zî awo ano. mıntıqa Çewlik
  • Köpeğin kuyruğunu kalıba sokmuşlar bin yıl sonra çıkarmışlar yine köpek kuyruğuymuş.
    • Dımê kutik eştto kalıb, hazar serre kalıbra vetto, eyne dımê kutika mıntıqa Çewlik
  • Nalbantlar atları nallarkel dere kenarında kaplubbğalarda ayaklanı kaldırırmış.
    • Nalbendon astori nalnen kesoniz ver deridi penci xu kerdin berz.


  • Babanın dostu lafları, oğlunun miras.
    • Dosté pi u kali, laceki ré miraso
  • Adir vatene ra, fek névéseno.mıntıqa Çewlik
  • Senik vacé, zaf gos serné.
  • Mordemo ke deyn ra terseno, gereke çeveré girs ra mékero.
  • Teneko tal veng veceno.
  • Mordemo cefa neanita, qedré sefa nezano.
  • Comerd vané mali ra kené, egit vané cani ra kené.
  • Kutiké teveri, hesaré çeyi nébeno.
  • Vesan vano: " Mird nében " , Mird vano: " Vesan nében "
  • Sergovendi veyvé ra, domani kayira aciz nébené.
  • Daré çixa derg bena biboki, ca ra néresena asmen.
  • Cawo ke koyi çine bi, tum xo ko vineno.
  • Alim xo vira keno, qeleme xo vira nékena.
  • Kilito zernén her çeveri keno ya (ra).
  • Mangaya ke hebe zengila vindi nébena.
  • Seré koyi ra mij kemi nébeno.
  • Hebe torbé tali asroré néna péguretene.
  • Merdené ré çaré çino (Ölülere çare yok).
  • Eşeğin ölümü köpeğe düğün olur.
    • Merdena here kutiki ré bena veyvi.
  • Fırsat her zaman ele düşmez.
    • Firsend her tim dest nékuno.
  • Qiymeté xortiné, demé kalbiyayeni de eno zanitené.
  • Vaceke asmen de veyve esto, ceni nerdugan nané ro.
  • İnsan haberi gündüz söylemeli, yoksa karanlığa (akşama) kalır.
    • Mordemo ke hebé roj çila fisté ta, sandé tari de maneno.
  • Kamci roje sand nébiyo.
  • Her rindeké qusuré de xo esto.
  • Paléyo xirab verva sandi zeredejan céno.
  • Köpek basmaz ayağına köpeğin.
    • Kutik payna linga kutiki nékano.
  • Xebera xirabé rew bena vila.
  • Qantire ra pers biyé: " Piyé to kam o ", Vato: " Xalé mi astor o "
  • Kes nekuno mezela kesi.
  • Qoçé berani berani ré bar niyé.
  • Ju yo ke heqira néterseno, cira biterse.
  • Mordem ke si meymantiya cinawiri (vergi), gereke kutiké xo, xo de bero.
  • Leylegé ki teyr say kena, amnani ena zimistani sona.
  • Kimisi az sahip çıkmış, azlıktan da kendini alıkoymuş.
    • Kami ke tuye vayi kerdo, tuye ru(ri) ye xo kerdo.
  • Kari ra méterse wa kar to ra biterso.
  • İnsan laf olur, içi laf olmaz.
    • İnsan kal beno, zerri kal nébena.
  • Kadının elinde xesil varsa, o kadın güzeldir.
    • Deste cineke ra xesil est zi, a cinek rinda. (mıntıqa Çewlik ,palo harput, amed)
  • Yalancı insan, gözünden yalancı olduğu beli olur.
    • Merdimo zureker chimanê xo ra belîyo.
  • Altın dışkının içinde olsada yine altındır.
    • Zerd mîyon gî de bo zî hîna zerd o.
  • Cewê herî nêpêsheno.
    • Eşeğin arpası pişmez.


  • Kutik bimiro vergan rê roşan beno
    • Köpek ölürse kurda bayram olur.
  • Kutikê şiwanî bimiro vergi roşan kenê
    • Şoban köpeği ölürse kurt bayram yapar.
  • Aslanın Elinde Kılınçı Düşmez.
    • Deste şêrî ra şûr nêkeweno.
  • Kuyruğundan korkar yalancı.
    • Zûrker dima xo ra terseno.
  • Zor kapı ya gelmese çalışma ve doğru ortaya cıkmaz.
    • Eke zorîye nîna ber meşuxulne raştîye nêvejyena meydan.
  • Fekê lûye engur nêresa, vat "eh, engur tirş a.
  • Doğru el Karnın üzerindedir.
    • Desto raşt sêr pîze ya wo.
  • Eşeği suyun üzerine susuz götürür susuz getirir
    • Herî têşan beno ser awe û têşan ano..


  • Mintiqa: Çewlîg
  • Adir û barût yo ca d’ niben.
  • Aqil dinya wen.
  • Aqil emir id nû, ho sari d’.
  • Aqil gird, yo dinya gird a.
  • Aqil pê pero niroşyen.
  • Astor û qatîr yobîno gên, her bîn ligon id şin.
  • Awa vinetî bûy dona.
  • Awa vinetî ra bitersên!
  • Bi yo gul wusar niben.
  • Bon dayî ra, kêna bîg.
  • Cinî hol îson kena wezîr, cinî xirav îson kena rezîl.
  • Cinî xirav keyi kena xirav.
  • Çi rê cinî rî mehewi, ti hes ken se zarê xwu d’ hes bikir.
  • Çow nivon mast ma tirş o!
  • Çow qismet çow niwen!
  • Dara wuşk dara terni z’ xo wa veşnena.
  • Deger zerd zerdçî zon.
  • Dost ewil duşmen niben.
  • Eg merdim aqil se xwu ken raşt, hama aqil don merdîm.
  • Emir legleg bi leqleq şîn.
  • Gejî r’ her roj roşon.
  • Goşt û negi yobîno ra nibên.
  • Hebê xelî gêrena gêrena qulikê arî ra şîna war.
  • Her ca d’ yo bon viraz.
  • Her şewi yo rojî ci esta.
  • Her weşî d’ yo qusur hest.
  • Heton maşa vineti wa dêst xwu meber adir!
  • Hezar ti wazên, yo ti ben.
  • Holî vîn nibena.
  • Homa yo ber gên yo ber ken a.
  • Înson çi bonc se zon xwu ra honcên.
  • Înson pîr ben zarrî pîr niben.
  • Kar xwu meverd sêr siwey, şomê xwu verd.
  • Kêna aşik xonim nîbena.
  • Kênê mi ez to ra vona, vêwê mi ti beşnaw.
  • Kerra cê xwu d’ giron a, lêr bî, şina.
  • Kom wen, kom seyr ken.
  • Kutik goşt kutîk niwen!
  • Luwa şel her ca d’ gêrena yo zonayî gêna.
  • Merdim heq zon xwu ra biw se ço nêşken tuwa bikêr pê.
  • Merdim hol degêr holî zon.
  • Merdim hol sêr xewer a yen.
  • Merdim pîl pîl a, merdim qij qij a gêren.
  • Merdim yo hew yen dinya.
  • Mird hal weşonî ra fom niken.
  • Misafîr pê qismet xwu wa yen.
  • Nefs nefs, ti ez kerd hefs!
  • Non bîsol niwerên!
  • Pê pers şîn Qers.
  • Qala weş mar quli ra vejen tever.
  • Qelb şikîya faydi niken!
  • Ron aşiko bîw zêd, sawen qenê xwu ra.
  • Sare to nidejen, nişte meker!
  • Say honyêna sayi ra, bena sûr.
  • Saya weş, barê heş.
  • Ser key id keyi niben!
  • Sot dawul dûr ra weş yen.
  • Ti çiqa gî tiyodê endêk bûy donû.
  • Ti merdim xirav ra bigeyr se xirav ra şin.
  • Ti raştiv se xayîn belê xwu vînen.
  • To çita romit ay çînên.
  • Xewerê malay bikir, zê malay mekir!
  • Yarî bena raşt!
  • Yo deqa ben, hezar serr pak niben.
  • Yo merdim şeyto kot qelbi se, bid ci tera birem.
  • Yo merdim zaf biger se zaf çî zon.
  • Zon id aste çin û.
  • Zon leq sari teq!
  • Zon to ben duşmen to!
  • Zot bayî qavul ben.
  • Zurker duşmen Homa yo.


  • (Mıntıqa Cewlig)
  • Arêdayox: Tabîb Mîralay Kavarij

Vateye Verênan



Yukarıdaki atasözleri (mıntıqa :Çewlik/Genç , Harput/palo, Amed/piran) toplanmıştır .