Türk atasözleri/O

Vikisöz sitesinden

• Od yok ocak yok.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oduncunun gözü omçada ,.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oduncunun gözü ormanda.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlum sen doğru dur, eğri belâsını bulur.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Olacakla öleceğe çare bulunmaz.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Olacakla öleceğe çare yoktur.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Olan dört bağlar, olmayan dert bağlar.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Olgaç oğlak bokundan betli olur.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Olmaz olmaz deme, olmaz olmaz.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Olmaz olmaz deme,olmaz olmaz.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Olsa ile bulsayı ekmişler, yel ile yuf bitmiş.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Olursan kazık olma, tokmak ol.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• On beşindeki kız, ya erde gerek ya yerde.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• On ceviz alsan ikisi çürük çıkar.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• On para on arslanın ağzında.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Onmadık hacıyı deve üstünde yılan sokar.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Onmadık yılın yağmuru harman vakti yağar.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Orman olur da domuz olmaz mı?.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Orospu tövbe tutmaz.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Orospuya surat gerek.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Ortak atın beli sakat olur.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Ortak gemisi yürümüş, elti gemisi yürümemiş.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Ortaklık öküzden başka buzağı yeğdir.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Osmanlının ayağı üzengide gerek.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Osuranın burnuna sıçmalı ki koku ala.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Osurukla boya boyanmaz.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Ot kökü üstünde biter.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Otu çek, köküne bak.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Otu çek köküne bak.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Otuz iki dişten çıkan, otuz iki mahalleye yayılır.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oynamasını bilmeyen kız; yerim dar demiş; yerini genişletmişler ; gerim.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oynaşına inanan avrat, ersiz kalır.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlan anası kapı arkası, kız anası minder kabası.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlan atadan öğrenir sofra açmayı, kız anadan öğrenir biçki biçmeyi.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlan dayıya, kız halaya çeker.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlan dayıya,kız halaya çeker.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlan doğur, kız doğur; hamurunu sen yoğur.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlan doğuran övünsün, kız doğuran dövünsün.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlan doğurdum, oydu beni; kız doğurdum, soydu beni.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlan olsun deli olsun, ekmek olsun kuru olsun.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oğlanınki oğul balı, kızınki bahçe gülü.^{Vikisözlüğe bağlantı}
• Oduncunun gözü omcada (bağ kütüğü) dilencinin gözü çömcede (tahta kepçe).
• Oğlan dayıya, kız halaya çeker.
• Oğlanınki oğul bağı, kızınki bahçe gülü.
• Okumayı sevmeyene dokuz hoca az.
• Olacakla öleceğe çare yoktur.
• Olmayalım keser gibi hep bana hep bana, olalım testere gibi bir sana bir bana. {Bencil olmayalım. Beraber olalım, ikimizin de faydasına olsun. Cengiz Özdemir, 26 Nisan 2008 Antalya}
• Olmaz olmaz deme, olmaz olmaz.
• Onbeşindeki kız ya erdedir, ya yerde.
• Ortak atın beli kırık olur.
• Otu çek köküne bak.
• Oynayamayan gelin yerim dar dermiş
• Ocağın yedisine, güvenme başkasına, ille de eşinin erkek kardeşine (güvenme!) (Zemheris ruvasa, numyendobi shvasa, ille de solis zmasa) (Sinem Gökdemir, 1985’li, Borçka-Camili (Macaheli), 24 Mayıs 2006)! “Para koynuna, karı (hanım) kayınına...“ (F. Dağdaş) atasözü ile benzer anlamda...
• Oğlan yer oyuna gider, çoban yer koyuna gider.
• Ocaktır aşı pişiren, karıdır adamı şişiren (F. Dağdaş, 11.1982)!
• Odun çatar kül almaz, inek sağar yağ almaz (F. Dağdaş, Mayıs 1980)! Işini tertipli yapmayan kişi hakkında kullanılır.
• Oğlan babasından öğrenir yazı yazmayı, kız anasından öğrenir sokak gezmeyi..
• Oğlan oyuna gitti, kız koyuna gitti (F. Dağdaş, 2.3.2003)! Yaşlanan ve yalnız kalan kişilerin halini anlatmak için kullanılır.
• Oğlumun hasta oluşuna yanmam, huyunun değiştiğine yanarım! Önem vermemde, öncelik değişebilir anlamında (Kızılcahamam’lı 1981’li B. Yaman’dan naklen C. Yaman, Ulus-Bartın, 31.07.2007)...

• Oğluna kız arayacağına, kızına yer ara (Fatmana Dağdaş): Önemli olan kızına iyi bir yuva kurmaktır.

• Oldu olacak, kırıldı nacak! Seri gelmiş başa gelecek!.. Başa gelen musibetlerin fazlalığı vurgulanmaktadır (F. Dağdaş).

• Orantına (orantene) göre pişir aşını, kocana göre bağla başını!.. (Kadın sohbetten ayrılmak istemiş. Diğerleri ise sohbet bitene kadar kalmasını talep etmişler. Kadın ise ayrılması gerektiğini bu atasözü ile özetlemiş. 1955 doğumlu ve Denizlili Perihan Hanımdan naklen 1955 doğumlu Dodurgalı Ganime Ay, 26.07.2009.). “Kocana göre bağla başını, harcına göre pişir aşını!..” (Elveda Rumeli dizisinde Bedia Hanım'dan genç evli kadınlara yapılan nasihat.) atasözü ile benzer anlamda.

• Orospunun torbası, viraneyi görene kadar (Şahistan Demirci, 1934’lü, Erzurum-Olur’lu,, 31.08.2003)!: Sözünde durmayan, yemininin hükmü olmayan zayıf şahsiyetleri tanımlamada kullanılır. Yandaki atasözü; evleneceği kadına içki içmeyi bırakacağını söyleyip evlendikten sonra bırakmayan, hanımına eziyet etmeye devam eden birini tanımlarken kullanıldı.

• Otu çek, köküne bak (İlhami Turan, 1975’li, Malatya-Konak, 7.8.2005)! - Toplum içindeki değerine, soyuna, sopuna bak. Sonra karar ver anlamında. “O kim ki... Otu çek köküne bak! (Cemal Basri Gökşen-1961’li, Maraş-Andırın, 31.07.2003).

- Soy ara, köpek eniği ata atasözü ile benzer anlamda... Otu çeker, köküne bakarlar...

• Öküz öleceği zaman bıçak çoğalır (22.12.2004, A. Vahap Özdemir, 1965’li, Elaziz’li): Fırsat geçince, olacak iş olmayınca görüş ortaya koyan, derde derman olmaya yeltenen çok olur anlamında...

• Öküze boynuzu yük gelmez (22.01.2000, Fatmana Dağdaş): Kocasının evinden baba evine geldiğinde kızını teselli için söylenen ifade. Kendinden bir parçadır anlamında.

• Öküzün yazın harmanda pislediği, kışın saman olarak önüne gelirmiş (1.11.2006, Kırıkkale’li Faruk TEZEL’den naklen Celil YAMAN, 1979’lu, Bartın-Ulus’lu)! Geciktirilen, ihmal edilen işler mutlaka umulmadık, beklenmedik şartlarda karşımıza çıkar anlamında...

Yapılan kötü işin eninde sonunda, yapan kişiyi bulacağı anlamı da taşımaktadır.

• Ölen inek sütlü olur (1950’li Ayşe Yaman’dan naklen Celil Yaman, 25.8.2007)! Kaybedilen mal, kıymete biner anlamındadır. “Kel ölür sırma saçlı olur, kör ölür badem gözlü olur!„ atasözü ile aynı anlamda.

• Ölmüş koyun, kurttan mı korkar (Mehmed BAZ)?.. Hesabını vermeyecek işi olmayanın gözü pek olur!

• Ölü öldüğü günkü gibi yanılsa, gelin geldiği günkü gibi sevilse (F. Dağdaş, Aralık 1984)!.. “Yeni senek suyu soğuk tutar!„ atasözü ile benzer anlamda...
• Ömer diyecek dudak domarışından belli olur (F. Dağdaş, 22.01.2000) Kişinin ne demek istediği ilk cümlelerinden anlaşılabilir.

• Ön gürlüğü gelir geçer, Allah son gürlüğü versin (F. Dağdaş, Aralık 1979)!

• Öz ağlar, göz de ağlar (Hacı Ömer Mengi, 1334’lü): Ağlama, içten gelir. İçtenlikten kaynaklanır (Dodurgalı, 18.07.2003).